مطلب روز

نقد و بررسی فیلم Annabelle: Creation

از متروپلیس تا وست‌ورلد | مروری بر تاریخچه‌ی روباتیک در دنیای واقعی


نویسنده   رسول خردمندی  |

چندی پیش نمایشگاه روباتیک در لندن برگزار شد و در آن شاهد تغییر و تحولات حوزه روباتیک از گذشته تا به امروز بودیم. با پیشرفت چشمگیر این حوزه آیا می‌توان پارک Westworld را در آینده‌ی نزدیک شاهد باشیم؟

معمولا در فیلم‌های ریدلی اسکات در سبک علمی تخیلی به خصوص Blade Runner، همیشه این سوال ناخودآگاه مطرح می‌شود که «چطور خودش نمی‌داند که چیست؟» دکارد (با بازی هریسون فورد) در نقش یک پلیس در داستان ظاهر می‌شود. او متوجه می‌شود ریچل (که یک روبات است) دچار خودآگاهی نسبت به بانی تشکیلات تایرل (مسبب ساخته شدن روبات‌ها) شده است. حوادث داستانی از نقطه‌ای به اوج می‌رسد که دکارد سر هویت و ماهیت واقعی ریچل شک دارد و نمی‌داند با انسان طرف هست یا ماشین.

در موزه‌ی علمی تحقیقاتی در لندن، روبات‌های بسیار هوشمندی وجود دارد که می‌تواند حس و حال فیلم‌های علمی تخیلی را زنده کنند. البته هنوز این روبات‌ها شبیه به فیلم Blade Runner از لحاظ تکاملی و ظاهر نرسیده‌اند ولی سوال دکارد برای شناسایی ماهیت بین روبات و انسان در حال حاضر جدی‌تر شده است. الن وینفیلد، اولین پروفسور سازنده‌ی اخلاق روباتیک در دنیا، روبات را «دارای هوش مصنوعی» می‌داند. وی ادعا می‌کند بالاخره روزی فرا می‌رسد که روبات‌های انسان‌نما این سوال را از ما خواهند پرسید که «شما» چطور می‌دانید که «انسان» هستید و نه یک «روبات»؟

از قدیم الایام یکی از آرزوهای بشر در خلق یک روبات انسان‌نما بوده است. در موزه‌ی علوم لندن مستندات رادیویی از آدام رادرفورد، یکی از پیشکسوتان در عرصه‌ی ماشین‌های خودکار در رابطه با خیزش روبات‌ها در آینده‌ی نزدیک را می‌توان شنید. در ۲۵۰۰ سال پیش از تولد حضرت مسیح ادعا می‌شود افسانه‌هایی در رابطه با هفاستئوس، خدای یونانی در این رابطه وجود دارد که به نوعی از روبات‌ها در آن زمان استفاده کرده است. با این حال در هزاره‌ی بعدی ایده‌ی ساخت مدل‌های روباتیک حیوانی جدی‌تر گرفته شد. در قرن ۱۵ با پیشرفت روز افزون تکنولوژی، اتوماتا (روبات‌های انسان‌نما) به قدری توانست پیشرفت کند که در جشنواره‌ای در کنسینگتون جنوبی از روبات‌های هوشمند رونمایی شد که به معنای واقعی کلمه در آن زمان «حیرت‌انگیز» بود!

با گذشت ۵ قرن بعد، محققین و دانشمندان در حوزه‌ی تکنولوژی و علوم مختلف، دیدگاهی متریالیست و ماده‌گرایی نسبت به طبیعت از خود نشان دادند. با کشفیات جالب نیوتون در رابطه با تغییر و تحول‌های فصلی کره‌ی زمین، این ایده به اثبات رسید که جهان بر اساس مکانیک‌های مشخص شده در حال پیشروی است. از سوی دیگر، تشریح و دایسکت انسان باعث شد تا به هویت انسانی از درون پی ببریم و مکانیک‌های بسیار دقیق و حساب‌شده‌ای همانند عضلات و سیستم گردش خون که در داخل بدن وجود دارد را درک کنیم. جالب است بدانید که عضلات درون قلب باید با شوکی الکتریکی منقبض شود. از دیدگاه مردم عامه نیز انسان، همان موجود بدوی نیست و کم کم با کشفیات جدید، انسان به یک روبات بسیار هوشمند شباهت پیدا می‌کند. با این حساب، آیا ما هم روبات هستیم؟

یکی از قدیمی‌ترین اشیای موجود در نمایشگاه روباتیک، جهان‌نمایی بود که می‌توانست موقعیت اقمار و سیاره‌ها را پیش‌بینی کند. همچنین راهبی روباتیک وجود داشت که با تکان دادن لب‌هایش می‌توانست دعا کند. این دسته از روبات‌ها نشان‌دهنده‌ی پیشرفت بسیار زیاد علم روباتیک در قرن ۱۸ بود. افرادی مثل ژان د واکنسون (که در اصل کالبدشکاف بود!) و جان جوزف مرلین جزو صاحب‌نظران و ایده‌پردازان این عرصه بودند که خدمات بسیار زیادی برای ساخت اتوماتا به کار گرفتند.

بسیار حیرت‌انگیز است که صرفا با استفاده از رایانه‌ای قدرتمند و الکتریسیته می‌توان روبات‌های بسیار هوشمندی ساخت. قرن ۲۰ را می‌توان نقطه‌ای بر تکامل نهایی اتوماتا قلمداد کرد! در دهه‌ی ۱۹۲۰ و ۱۹۴۰ اولین روبات‌ها در انگلیستان به اسم اریک و و جورج ساخته شدند که بدنی از جنس فلز براق داشتند. روباتی دیگر در دهه ۱۹۵۰ در ایتالیا تحت عنوان Cygan ساخته شد که می‌توانست قوطی‌های مختلف را خورد کند و با افراد به رقص والتز بپردازد! هر چند همکاری این روبات در انجام این سری از فعالیت‌ها بسیار کند و آهسته انجام می‌شد.

قبل از ساخته شدن این دسته از روبات‌ها، کارل کاپک در سال ۱۹۲۱ توانست ایده‌های خودش را در دست‌نوشته‌هایش به تصویر بکشد و جرقه‌ی استفاده از روبات و ماشین‌های هوشمند از آن سال در ذهن فیلمسازان خورد. فریتز لنگ، کارگردان برجسته‌ی سینما در فیلم متروپلیس‌(محصول سال ۱۹۲۷) توانست روباتی با چهره‌ی نامشخص به مخاطبین نشان دهد. این فیلم با مضمون امید و ترس از ماشین‌ها در برابر انسان توانست نتایجی جالب در بر داشته باشد. با این حال حس «ترس» در آثار قدیمی به نسبت بیشتر از حس «امید» نسبت به اتوماتا بود. بعدها این حس ترس در آثاری همانند Terminator قوت یافت و روبات تی-۸۰۰ یکی از روبات‌های مشهور و ترسناک در دنیای سینما است.

در سالی که گذشت،‌ سریال Westworld به کارگردانی برادران نولان توانست این ایده را با داستانی چندلایه ترکیب کند و با تیم بازیگری بسیار قدرتمند به این مسئله پرداخته که یک روز روبات‌ها می‌توانند بر طراحان انسانی خود غلبه کنند! ولی در قرن بیست و یکم، نسبتا اشتیاق محققین و دانشمندان برای خلق اتوماتا کم شده است. شاید به این علت باشد که از آخرین روبات‌های ساخته شده به دست بشر تا روبات‌های هالیوود هنوز فاصله‌ی زیادی وجود دارد. هر چند هنوز نمی‌دانیم نسبت به این مقوله باید تاسف خورد یا خوشحال بود!

 

در نمایشگاه لندن، روبات‌ها حرکات نسبتا طبیعی داشتند ولی با این حال هنوز طراحی آنها جای کار دارد. تکنولوژی تعبیه شده در روبات‌ها در تقلید و تحرک بسیار پیچیده و جالب است ولی باید مواظب هوشمند شدن بیش از حد روبات‌ها بود. ممکن است بر روی تراشه‌های آنها اتفاقاتی بیفتد که در کوتاه مدت بروز داده نشود. با این حال با استفاده از تمام محدودیت‌ها، روبات‌ها می‌توانند در تحرک تقلید کنند و از هوش مصنوعی خود استفاده کنند.

بعضی از محققین و مهندسین به دنبال اتوماتا با ظاهر طبیعی و انسانی هستند. تیم تحقیقاتی دانشگاه بریستول در پروژه‌ای در سال ۲۰۰۵ توانست اولین روبات انسان‌نما را تحت عنوان Cronos بسازد. این تیم سعی کرد تا ظاهر انسانی برای کرونوس فراهم کند. در موزه‌ی علوم لندن مشخص شد که این روبات متحرک نیست و از شواهد ویدیویی می‌توان استنباط کرد که هوش مصنوعی تعبیه شده برای کرونوس نیز چندان قدرتمند نیست. به همین خاطر در آینده پژوهشگران حسگرهای بیشتری همانند حسگر حساس به فشار، بر روی پوست مصنوعی روبات تعبیه خواهند کرد؛ این حسگر در روبات iCub (که از یک مدل بچه الهام گرفته شده) استفاده شد.

در نمایشگاه می‌توان انواع و اقسام روبات‌ها را مشاهده کرد. از Asimo گرفته تا RoboThespian همگی می‌توانند باعث تعجب شما بشوند ولی جالب است بدانید هنوز شخصیت‌پردازی و هویت دادن به روبات‌ها که همانند یک انسان رفتار کنند میسر نشده است. شاید جالب‌ترین اتوماتای این نمایشگاه، Kodomoroid باشد که مدل آن شبیه به یک اخبارگو است که پوست بیرونی‌اش شبیه به انسان است.

باید گفت که روبات‌ها در نمایشگاه همانند نگهداری حیوانات در باغ وحش، در درون قفس‌هایی از جنس پرسپکس از آسیب‌های احتمالی محافظت می‌شوند. با این حال این مخلوقات انسانی در دراز مدت شاید به نوعی متخاصم شوند. باید این مسئله را پذیرفت که در طول ۵۰۰ سال اخیر سوال دکارد هنوز پابرجاست. محققین هنوز دیدگاه متریالیستی نسبت به زندگی انسانی دارند و هنوز راه زیادی برای توضیح مکانیک‌های مولکولی برای ساخت روبات نیاز است. انجام این رویه باعث می شود تا مهندسین کم کم به فکر القای حس خودآگاهی به روبات‌ها شوند. دنیل دنت، فیلسوف برجسته‌ی جهان در رابطه با خودآگاهی که تحت عنوان «توهم کاربری» از آن یاد می‌کند توضیح می‌دهد که آیا انسان در نهایت می‌تواند فرقی میان اتوماتا و سایر هم‌نوعشان پیدا کند؟

با کمی فکر در این رابطه می‌توانیم به این سوال برسیم که چه چیزی باعث شده ما (بشر) اینگونه خاص و منحصر به فرد باشیم؟ در حال حاضر کاملا واضح است ما کسانی هستیم که روبات‌ها را می‌سازیم ولی بالاخره زمانی می‌رسد که همانند سریال Westworld روباتی از ما این سوال را خواهد پرسید که چطور شما می‌دانید انسان هستید و ما از جواب باز می‌مانیم. آیا واقعا انسان هستیم؟

 


منبع The Guardian
برچسبها


۰ دیدگاه

برای ارسال دیدگاه وارد شوید.